Fahreddin er-Razi'de Nakli/Lafzi Delillerin Zanniliği Meselesi

dc.contributor.authorÇetin, Zübeyir
dc.date.accessioned2026-09-02T18:15:34Z
dc.date.available2026-09-02T18:15:34Z
dc.date.issued2024
dc.departmentDÜ, İlahiyat Fakültesi, Temel İslam Bilimleri Bölümü
dc.description.abstract?Kuruluşundan günümüze kelam ilminin içeriğindeki bütün konulara temel teşkil eden iki önemli esas vardır: Bunların biri “şeylerin bir hakikati olduğu”, diğeri ise “şeylerin hakikatinin bilgisinin mümkün, hatta gerçekleşmiş olduğu”dur. Epistemolojiden ontolojiye, ilahiyat bahislerinden sem’iyat bahislerine kelam ilminin ilgilendiği bütün konu ve meseleler temelde bu iki iddianın üzerine bina edilmiştir. Bu araştırma alanı içinde insana bilgiyi temin eden kaynaklar ise “duyular” “doğru haber/nakil” ve “akıl/nazar”dır. Bu kaynakların sınırları ve kesinlikte varabilecekleri nokta ise çok erken dönemlerden itibaren çeşitli tartışmalara konu olmuştur. Kelam ilminin müteahhir döneminin kurucu ismi Fahreddin er-Razi’nin (ö. 606/1210) bazı eserlerinde, bilgi kaynaklarından ikincisini oluşturan doğru haberin/naklin çeşitli ihtimaller sebebiyle kesinlik ifade etmeyeceği zikredilmiştir. Bu iddianın en önemli argümanlarından biri “akli bir delilin nakli/sem’i/lafzi bir delille tearuz etmesi halinde, aklın naklin aslı olması ve akli delilin kesinlik bildirmesi sebebiyle nakli delilin kesinliğinin ortadan kalkması”dır. Ayrıca Razi’nin el-Metalibu’l ‘aliye isimli eserinin mukaddimesindeki ifadeleri gerekçe gösterilerek “akıl/nazar”ın metafizikte verebileceği kesinlik hakkında, Razi’nin olumsuz düşündüğü iddia edilmiştir. Bu çalışma, bilgi kaynaklarından bazılarının güvenilirliğini tartışmaya açması sebebiyle kelam ilminin bilimsel faaliyetleri açısından sorun teşkil eden ve birbirleriyle uyumsuz gibi görünen bu iki iddiayı Razi özelinde tahlil etmeyi amaçlamakta ve nakli/sem’i/lafzi delillerin zanniliği meselesinin Razi söz konusu olduğunda nasıl anlaşılması gerektiğini ve Razi’ye göre aklın metafizikte kesinliğe ulaşamayacağı iddiasının Metalib’in ilgili pasajından çıkarılıp çıkarılamayacağını ortaya koymaya çalışmaktadır
dc.identifier.doi10.15376/biores.21.4.10187-10204
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12684/23770
dc.language.isotr
dc.publisherİstanbul 29 Mayıs Üniversitesi
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_Yazar_20260902
dc.subjectFahreddin er-Razi
dc.subjectNakli/Sem’i/Lafzi Delil
dc.subjectAkli Delil
dc.subjectKesinlik
dc.subjectZannilik/Fakhr al-Din al-Razi
dc.subjectNarrative/Sam'/Textaul Evidence
dc.subjectReasonal Evidence
dc.subjectCertainty
dc.subjectNon-Certainty.
dc.titleFahreddin er-Razi'de Nakli/Lafzi Delillerin Zanniliği Meselesi
dc.typeMaster Thesis

Dosyalar