Fahreddin er-Razi'de Nakli/Lafzi Delillerin Zanniliği Meselesi
Küçük Resim Yok
Tarih
2024
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
?Kuruluşundan günümüze kelam ilminin içeriğindeki bütün konulara temel teşkil eden iki önemli esas vardır: Bunların biri “şeylerin bir hakikati olduğu”, diğeri ise “şeylerin hakikatinin bilgisinin mümkün, hatta gerçekleşmiş olduğu”dur. Epistemolojiden ontolojiye, ilahiyat bahislerinden sem’iyat bahislerine kelam ilminin ilgilendiği bütün konu ve meseleler temelde bu iki iddianın üzerine bina edilmiştir. Bu araştırma alanı içinde insana bilgiyi temin eden kaynaklar ise “duyular” “doğru haber/nakil” ve “akıl/nazar”dır. Bu kaynakların sınırları ve kesinlikte varabilecekleri nokta ise çok erken dönemlerden itibaren çeşitli tartışmalara konu olmuştur. Kelam ilminin müteahhir döneminin kurucu ismi Fahreddin er-Razi’nin (ö. 606/1210) bazı eserlerinde, bilgi kaynaklarından ikincisini oluşturan doğru haberin/naklin çeşitli ihtimaller sebebiyle kesinlik ifade etmeyeceği zikredilmiştir. Bu iddianın en önemli argümanlarından biri “akli bir delilin nakli/sem’i/lafzi bir delille tearuz etmesi halinde, aklın naklin aslı olması ve akli delilin kesinlik bildirmesi sebebiyle nakli delilin kesinliğinin ortadan kalkması”dır. Ayrıca Razi’nin el-Metalibu’l ‘aliye isimli eserinin mukaddimesindeki ifadeleri gerekçe gösterilerek “akıl/nazar”ın metafizikte verebileceği kesinlik hakkında, Razi’nin olumsuz düşündüğü iddia edilmiştir. Bu çalışma, bilgi kaynaklarından bazılarının güvenilirliğini tartışmaya açması sebebiyle kelam ilminin bilimsel faaliyetleri açısından sorun teşkil eden ve birbirleriyle uyumsuz gibi görünen bu iki iddiayı Razi özelinde tahlil etmeyi amaçlamakta ve nakli/sem’i/lafzi delillerin zanniliği meselesinin Razi söz konusu olduğunda nasıl anlaşılması gerektiğini ve Razi’ye göre aklın metafizikte kesinliğe ulaşamayacağı iddiasının Metalib’in ilgili pasajından çıkarılıp çıkarılamayacağını ortaya koymaya çalışmaktadır
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Fahreddin er-Razi, Nakli/Sem’i/Lafzi Delil, Akli Delil, Kesinlik, Zannilik/Fakhr al-Din al-Razi, Narrative/Sam'/Textaul Evidence, Reasonal Evidence, Certainty, Non-Certainty.












