Öğretmenlerde psikolojik katılık ve yaşantısal kaçınma arasındaki ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlüğün aracı rolü

dc.contributor.advisorUğur, Erol
dc.contributor.advisorErcengiz, Mustafa
dc.contributor.authorÖzen, Ceyda Sevdenur
dc.date.accessioned2026-07-01T11:25:52Z
dc.date.available2026-07-01T11:25:52Z
dc.date.issued2025
dc.departmentDÜ, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Rehberlik Ve Psikolojik Danışmanlık Anabilim Dalı
dc.description.abstractBu araştırma, öğretmenlerin psikolojik katılık ile yaşantısal kaçınma düzeyleri arasındaki ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlüğün aracılık rolünü incelemeye yöneliktir. Araştırma yöntemi olarak nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırma verileri uygun örnekleme yöntemi ile elde edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu Türkiye'de çalışan 23-68 yaş aralığındaki 220 kadın (%53.0) ve 195 (%47.0) erkek olmak üzere toplam 415 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada öğretmenlerin yaşantısal kaçınma düzeyleri "Çok Boyutlu Yaşantısal Kaçınma Ölçeği-30", psikolojik katılık düzeyleri "Kabul ve Eylem Formu (KEF)-II" belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyleri "Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği (BTÖ-12)", çalışma grubuna ait demografik bilgiler ise "Kişisel Bilgi Formu" kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmanın hipotezleri doğrultusunda veriler Pearson Korelasyon Analizi, Bağımsız Gruplar t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve aracılık analizi kullanılarak analiz edilmiştir. Psikolojik katılık ile yaşantısal kaçınma arasındaki ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlüğün aracılık rolünün olup olmadığı SPSS Hayes Process eklentisi kullanılarak elde edilen Bootstrap tekniği ile test edilmiştir. Araştırma sonucunda öğretmenlerin; psikolojik katılık, yaşantısal kaçınma ve belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyleri arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Aracılık modeline ilişkin yapılan analiz sonucunda psikolojik katılık ile yaşantısal kaçınma arasındaki ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlüğün kısmi aracı role sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bağımsız Gruplar t Testi analizleri sonucunda cinsiyete göre; psikolojik katılık, belirsizliğe tahammülsüzlük, yaşantısal kaçınma değişkenlerinin anlamlı düzeyde farklılık göstermediği bulunmuştur. Medeni duruma göre; psikolojik katılık düzeyinin istatistiksel açıdan anlamlı düzeyde farklılaştığı, belirsizliğe tahammülsüzlük ve yaşantısal kaçınma toplam puanlarının ise anlamlı bir farklılık göstermediği bulunmuştur. Öğretmenlik mesleğine ilişkin algılanan maddi kazanç yeterliliğine göre; psikolojik katılık ve belirsizliğe tahammülsüzlük değişkenlerine ait puanların anlamlı düzeyde farklılaştığı, yaşantısal kaçınma toplam puanının ise anlamlı bir fark göstermediği bulunmuştur. Tek Yönlü Varyans Analizi sonucunda yaş değişkenine göre; psikolojik katılık düzeyinin anlamlı düzeyde farklılaştığı, belirsizliğe tahammülsüzlük ve yaşantısal kaçınma toplam puanlarının ise anlamlı bir farklılık göstermediği bulunmuştur. Araştırmaya ait veriler literatür kapsamında tartışılmıştır.
dc.description.abstractThis study aims to examine the mediating role of intolerance of uncertainty in the relationship between psychological inflexibility and experiential avoidance among teachers. A correlational research desing, one of the quantitative research methods, was employed as the research methodology. The data were collected using the convenience sampling method. The study group consisted of a total of 415 teachers working in Turkey, including 220 women (53.0 %) and 195 men (47.0 %), aged between 23 and 68.In the study, teachers' levels of experiential avoidance were measures using the Multidimensional Experiential Avoidance Questionnaire-30 (MEAQ-30), psychological inflexibility was assessed using the Acceptance and Action Questionnaire- II (AAQ-II), and intolerance of uncertainty was measured using the Intolerance of Uncertainty Scale (IUS-12). Demographic information related to the study group was obtained through a Personal Information Form. In line with the research hypotheses, the data were analyzed using Pearson correlation analysis, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and mediation analysis. The mediating role of intolerance of uncertainty in the relationship between psychological inflexibility and experiential avoidance was tested using bootstrap technique via the SPSS PROCESS macro (Hayes). As a result of the study, significant positive relationships were found between teachers' levels of psychological inflexibility, experiential avoidance, and intolerance of uncertainty. The analysis of the mediation model revealed that intolerance of uncertainty has a partial mediating role in the relationship between psychological inflexibility and experiential avoidance. The Independent Samples t Test analyses revealed no statistically significant differences in psychological inflexibility, intolerance of uncertainty, or experiential avoidance with respect to gender. In contrast, psychological inflexibility differed significantly by marital status, whereas intolerance of uncertainty and experiential avoidance total scores did not exhibit significant differences across marital status groups. Based on the perceived financial gain/income adequacy derived from the teaching profession, the scores for psychological inflexibility and intolerance of uncertainty were found to differ at statistically significant levels, whereas the total score for experiential avoidance did not show a significant difference. According to the results of the One-Way ANOVA, psychological significantly differed acrossage groups, while intolerance of uncertainty and experiential avoidance total scores did not exhibit any statistically significant differences. The findings of the study were discussed based on the relevant literature.
dc.identifier.citationÖzen, C. S. (2025). Öğretmenlerde Psikolojik Katılık Ve Yaşantısal Kaçınma Arasındaki İlişkide Belirsizliğe Tahammülsüzlüğün Aracı Rolü (Tez No. 961008) [Yüksek Lisans Tezi, Düzce Üniversitesi].
dc.identifier.urihttps://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=ftqJzTasnJUH9hg-S5861nw87nZmGEh9MLulzXJf_S91kfQ1vjPd1ZzZiWwf5E_m
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12684/22425
dc.identifier.yoktezid961008
dc.institutionauthorÖzen, Ceyda Sevdenur
dc.language.isotr
dc.publisherDüzce Üniversitesi
dc.relation.publicationcategoryTez
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_TEZ_20260623
dc.subjectPsikoloji
dc.titleÖğretmenlerde psikolojik katılık ve yaşantısal kaçınma arasındaki ilişkide belirsizliğe tahammülsüzlüğün aracı rolü
dc.title.alternativeThe mediating role of intolerance of uncertainty in the relationship between psychological inflexibility and experiential avoidance in teachers
dc.typeMaster Thesis

Dosyalar