TÜRKÇE DOĞAL DİL ANLAMA BECERISINDE GERİ ÇAĞIRMA-ARTIRILMIŞ ÜRETIM: BÜYÜK DİL MODELLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI BİR ÇALIŞMASI

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.authorBarışçı, Necaattin
dc.contributor.authorBirogul, Serdar
dc.contributor.authorAtagün, Ercan
dc.contributor.authorGüllü, Merve
dc.date.accessioned2026-07-01T11:33:52Z
dc.date.available2026-07-01T11:33:52Z
dc.date.issued2025
dc.departmentDüzce Üniversitesi
dc.description.abstractBüyük Dil Modelleri (BDL), doğal dil işlemeyi önemli ölçüde ilerletmiştir. Bununla birlikte, eğitim verilerinin sınırlı erişilebilirliği nedeniyle, özellikle düşük kaynaklı diller için güncel ve kesin bilgi üretmede yetersiz kalabilirler. Bu zorluğu çözmek için tasarlanan Geri Alma-Artırılmış Üretim (GAÜ) metodolojisi, harici bilgi kaynaklarından yararlanarak modellerin çıktılarının kesinliğini ve güvenilirliğini artırır. Bu çalışmada, Türkçe soru-cevap veri kümesi kullanılarak GAÜ çerçevesi içinde dört farklı BDL (Qwen-14B, Gemma3-12B, LLaMA3.1-8B ve DeepSeek-R1-14B) karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Deneysel sonuçlar, GAÜ metodolojisinin Türkçe soru cevap sistemlerinde bilgi kesinliğini, yanıt tekdüzeliğini ve bağlamsal alaka düzeyini önemli ölçüde artırdığını göstermektedir. Ayrıca, LLaMA3.1-8B modeli kesinlik ve geri çağırma konusunda en iyi performansa sahipti. Bulgular, GAÜ tabanlı uygulamaların Türkçe için önemini ortaya koymakta ve bilgi destekli üretim yöntemlerinin geliştirilmesi için önemli bilgiler sunmaktadır. Bu çalışma, Türkçe de dahil olmak üzere morfolojik olarak zengin ve düşük kaynaklı dillerde GAÜ tabanlı sistemlerin uygulanabilirliğini göstererek literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Ayrıca, sonraki Türkçe doğal dil işleme araştırmaları için temel bir referans görevi görmektedir.
dc.identifier.dergipark1781095
dc.identifier.doi10.22531/muglajsci.1781095
dc.identifier.endpage65
dc.identifier.issn2149-3596
dc.identifier.issue2
dc.identifier.startpage56
dc.identifier.trdizinid1375242
dc.identifier.urihttps://doi.org/10.22531/muglajsci.1781095
dc.identifier.urihttps://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/1375242
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12684/22791
dc.identifier.volume11
dc.indekslendigikaynakTR-Dizin
dc.language.isoen
dc.relation.ispartofMugla Journal of Science and Technology
dc.relation.publicationcategoryMakale - Ulusal Hakemli Dergi - Kurum Öğretim Elemanı
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_TR_20260623
dc.subjectBilgisayar Bilimleri
dc.subjectYazılım Mühendisliği
dc.subjectBilgisayar Bilimleri
dc.subjectBilgi Sistemleri
dc.subjectBilgisayar Bilimleri
dc.subjectTeori ve Metotlar
dc.titleTÜRKÇE DOĞAL DİL ANLAMA BECERISINDE GERİ ÇAĞIRMA-ARTIRILMIŞ ÜRETIM: BÜYÜK DİL MODELLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI BİR ÇALIŞMASI
dc.title.alternativeRETRIEVAL-AUGMENTED GENERATION IN TURKISH NATURAL LANGUAGE UNDERSTANDING: A COMPARATIVE STUDY OF LARGE LANGUAGE MODELS
dc.typeArticle

Dosyalar

Koleksiyon

TR-Dizin İndeksli Yayınlar Koleksiyonu