Yapay Zeka ile Şiir Çevirisinde Erişim Destekli Üretim (RAG) Mimarisi Yönteminin Çeviri Kalitesine Etkisi Üzerine Bir Değerlendirilme

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.authorUral, Gökhan
dc.date.accessioned2026-07-01T11:30:37Z
dc.date.available2026-07-01T11:30:37Z
dc.date.issued2026
dc.departmentDüzce Üniversitesi
dc.description.abstractBüyük dil modellerinin çeviri alanındaki kullanımı son yıllarda belirgin bir artış göstermiştir; ancak bu sistemlerin edebi metinlerde, özellikle şiir çevirisinde sergilediği performans tartışmalı olmaya devam etmektedir. Bu çalışma, Erişim Destekli Üretim (Retrieval-Augmented Generation) (RAG) tabanlı bir çeviri sisteminin klasik Türk şiiri çevirisindeki performansını standart GPT-4o modeliyle karşılaştırmaktadır. Araştırma verisi olarak Yunus Emre şiirlerinin Talât Sait Halman tarafından yapılmış İngilizce çevirileri kullanılmış, değerlendirme BLEU, METEOR ve ROUGE metrikleri aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Yirmi bir şiirden oluşan test seti üzerinde yapılan analizler, RAG sisteminin tüm metriklerde istatistiksel olarak anlamlı üstünlük sağladığını ortaya koymaktadır. BLEU skorlarında %408, METEOR’da %93 ve ROUGE’da %90 iyileşme gözlemlenmiştir. Nitel analiz, RAG sisteminin vektör veri tabanından uygun referans çevirileri eriştiğinde mükemmel veya mükemmele yakın skorlar elde ettiğini, ancak her iki sistemin de mistik içerik ve mecazi dil karşısında zorlandığını göstermiştir. Bulgular, bağlam duyarlı erişim mekanizmalarının edebi çeviri kalitesini önemli ölçüde artırabileceğini ve bu yaklaşımın çevirmenlerin iş akışlarına entegre edilebilecek değerli bir yardımcı araç sunduğunu ortaya koymaktadır.
dc.identifier.dergipark1862587
dc.identifier.endpage36
dc.identifier.issn3023-4344
dc.identifier.issue1
dc.identifier.orcid0000-0003-0361-6874
dc.identifier.startpage19
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12684/22708
dc.identifier.volume4
dc.institutionauthorUral, Gökhan
dc.language.isotr
dc.publisherBolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
dc.relation.ispartofAbant Çeviribilim Dergisi
dc.relation.publicationcategoryMakale - Ulusal Hakemli Dergi - Kurum Öğretim Elemanı
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_DergiPark_20260623
dc.subjectErişim Destekli Üretim
dc.subjectRAG
dc.subjectbüyük dil modelleri
dc.subjectçeviri kalitesi değerlendirmesi
dc.subjectBLEU
dc.subjectMETEOR
dc.subjectmakine çevirisi
dc.titleYapay Zeka ile Şiir Çevirisinde Erişim Destekli Üretim (RAG) Mimarisi Yönteminin Çeviri Kalitesine Etkisi Üzerine Bir Değerlendirilme
dc.title.alternativeEvaluating the Impact of RAG Architecture on Translation Quality in AI Poetry Translation
dc.typeArticle

Dosyalar

Koleksiyon

Öksüz Yayınlar Koleksiyonu