Yapay Zeka ile Şiir Çevirisinde Erişim Destekli Üretim (RAG) Mimarisi Yönteminin Çeviri Kalitesine Etkisi Üzerine Bir Değerlendirilme
Küçük Resim Yok
Tarih
2026
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Büyük dil modellerinin çeviri alanındaki kullanımı son yıllarda belirgin bir artış göstermiştir; ancak bu sistemlerin edebi metinlerde, özellikle şiir çevirisinde sergilediği performans tartışmalı olmaya devam etmektedir. Bu çalışma, Erişim Destekli Üretim (Retrieval-Augmented Generation) (RAG) tabanlı bir çeviri sisteminin klasik Türk şiiri çevirisindeki performansını standart GPT-4o modeliyle karşılaştırmaktadır. Araştırma verisi olarak Yunus Emre şiirlerinin Talât Sait Halman tarafından yapılmış İngilizce çevirileri kullanılmış, değerlendirme BLEU, METEOR ve ROUGE metrikleri aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Yirmi bir şiirden oluşan test seti üzerinde yapılan analizler, RAG sisteminin tüm metriklerde istatistiksel olarak anlamlı üstünlük sağladığını ortaya koymaktadır. BLEU skorlarında %408, METEOR’da %93 ve ROUGE’da %90 iyileşme gözlemlenmiştir. Nitel analiz, RAG sisteminin vektör veri tabanından uygun referans çevirileri eriştiğinde mükemmel veya mükemmele yakın skorlar elde ettiğini, ancak her iki sistemin de mistik içerik ve mecazi dil karşısında zorlandığını göstermiştir. Bulgular, bağlam duyarlı erişim mekanizmalarının edebi çeviri kalitesini önemli ölçüde artırabileceğini ve bu yaklaşımın çevirmenlerin iş akışlarına entegre edilebilecek değerli bir yardımcı araç sunduğunu ortaya koymaktadır.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Erişim Destekli Üretim, RAG, büyük dil modelleri, çeviri kalitesi değerlendirmesi, BLEU, METEOR, makine çevirisi
Kaynak
Abant Çeviribilim Dergisi
WoS Q Değeri
Scopus Q Değeri
Cilt
4
Sayı
1
