Büyük Akgöl’deki Su Kirliliğinin Scardinius erythrophthalmus ve Perca fluviatilis Türleri Üzerindeki Genotoksik Etki Potansiyelinin Araştırılması

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.authorMeredova, Guncha
dc.contributor.authorRasgele, Pınar Göç
dc.contributor.authorKırankaya, Şerife Gülsün
dc.date.accessioned2026-07-01T11:30:16Z
dc.date.available2026-07-01T11:30:16Z
dc.date.issued2025
dc.departmentDüzce Üniversitesi
dc.description2023.05.01.1409
dc.description.abstractBu çalışma, Sakarya ili sınırları içerisinde yer alan Büyük Akgöl’de yaşayan omnivor tür Scardinius erythrophthalmus ile karnivor tür Perca fluviatilis üzerinde ağır metal birikimi ve buna bağlı genotoksik etkileri değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda, balıklardan alınan periferik kan örneklerinde mikronükleus (MN) ve eritrosit çekirdek anormallikleri yöntemleri kullanılarak genotoksik etki potansiyeli değerlendirilmiştir. Ayrıca, kas dokusunda biriken Al, Fe, Zn, Cu, Mn, Pb, Cd, As, Ni, Co, Cr ve Hg gibi ağır metallerin düzeyleri analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, çevresel kirleticilerin etkilerini yansıtan önemli düzeyde genotoksik yanıtlar her iki türde de gözlemlenmiştir. S. erythrophthalmus bireylerinde MN oranı %16’ya kadar artış gösterirken, P. fluviatilis bireylerinde bu oran %1,80 seviyesinde kalmıştır. Ayrıca, çekirdek anormalliklerinin sıklığı da türler arasında farklılık göstermiştir. Ağır metal analizlerinde, her iki türün kas dokusunda Zn, Pb, Fe, Cu, Al ve Cr gibi metallerin yüksek düzeylerde biriktiği belirlenmiş, ancak bu değerlerin çoğu referans sınırlar arasında ya da altında kalmıştır. Bu bulgular, Büyük Akgöl’deki kirliliğin balıklar üzerinde genetik düzeyde biyolojik etkiler yarattığını ve ağır metallerin balık sağlığı açısından potansiyel riskler oluşturabileceğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, Büyük Akgöl çevresindeki tarım arazilerinde tarımsal kimyasal kullanımı sınırlandırılmalı ve evsel ile endüstriyel atıklar etkin şekilde kontrol altına alınmalıdır. Ağır metallerin neden olduğu genotoksik etkilerin izlenebilmesi için P. fluviatilis ve S. erythrophthalmus gibi farklı trofik düzeylerdeki türler üzerinde mevsimsel ve uzun vadeli biyomonitoring çalışmaları yürütülmelidir. Ayrıca, balıklarda biriken metallerin planktondan yırtıcı balıklara kadar besin zinciri boyunca taşınabileceği göz önünde bulundurularak, ekosistem temelli koruma stratejileri geliştirilmelidir.
dc.description.sponsorshipDüzce Üniversitesi
dc.identifier.dergipark1674401
dc.identifier.doi10.59838/etoxec.1674401
dc.identifier.endpage42
dc.identifier.issn2757-9719
dc.identifier.issue1
dc.identifier.orcid0000-0002-4350-698X
dc.identifier.orcid0000-0002-7558-3138
dc.identifier.orcid0000-0002-5171-9256
dc.identifier.startpage33
dc.identifier.urihttps://doi.org/10.59838/etoxec.1674401
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12684/22481
dc.identifier.volume5
dc.language.isoen
dc.publisherEkoloji ve Ekotoksikoloji Derneği
dc.relation.ispartofEnvironmental Toxicology and Ecology
dc.relation.publicationcategoryMakale - Ulusal Hakemli Dergi - Kurum Öğretim Elemanı
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_DergiPark_20260623
dc.subjectGenotoksisite
dc.subjectkızılkanat balığı
dc.subjecttatlısu levreği
dc.subjectsu kirliliği
dc.titleBüyük Akgöl’deki Su Kirliliğinin Scardinius erythrophthalmus ve Perca fluviatilis Türleri Üzerindeki Genotoksik Etki Potansiyelinin Araştırılması
dc.title.alternativeInvestigation of Genotoxic Effect Potential of Water Pollution in Büyük Akgöl on Scardinius erythrophthalmus and Perca fluviatilis
dc.typeArticle

Dosyalar

Koleksiyon

Öksüz Yayınlar Koleksiyonu