Afet Müdahalesinde İHA'lar için Bir Önceliklendirme Analizi
Küçük Resim Yok
Tarih
2025
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Ankara Bilim University
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Dünyada her yıl birçok doğal afet yaşanmaktadır. Afetler insanların temel ihtiyaçlarına ulaşmasını zorlaştırmakta ve öngörülemeyen can kayıplarına neden olabilmektedir. Bu nedenle afet durumlarında acil müdahale ve kaynak yönetimi kritik öneme sahiptir. Afet sonrasında ulaşım altyapısında ciddi hasarlar oluştuğu için yollar, köprüler ve demir yolu hatları kullanılamaz hale gelmekte, ekiplerin ve yardım malzemelerinin geleneksel yöntemlerle afet bölgesine ulaşması zorlaşmakta, tehlike yaratmakta ve can kaybını artırmaktadır. Ulaşımın mümkün olmadığı durumlarda ise insansız hava araçlarının (İHA) afet bölgesine erişimi artırması afet zamanlarında ciddi bir avantaj sağlamaktadır. İHA'lar geleneksel yöntemlerle yapılan ulaşıma göre afet anında gecikmelere neden olabilecek olası çevresel etkileri azaltmakta, tehlikeli durumlarda görev alabilmektedir, ilaç ve gıda temini sağlayabilmekte ve afetzedelere ihtiyaçların hızlı ve güvenli bir şekilde ulaştırılmasını sağlayabilmektedir. Bu çalışmada, afet sonrası ihtiyaç duyulan ilaç ve gıdayı temin edebilecek İHA'lar, altı ana kriter ve yirmi bir alt kriter belirlenen çok kriterli karar verme (ÇKKV) yaklaşımı kullanılarak önceliklendirilmiştir. Afet zamanlarında öncelikli olarak kullanılmak üzere yedi İHA alternatifi analiz edilmiştir. Kriterlerin ağırlıklandırılması için Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemi benimsenmiş ve alternatiflerin değerlendirilmesi ve önceliklendirilmesi için Çözüme Ortalama Uzaklık (EDAS) yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışma, afet durumlarında ilaç ve gıda temini için EDAS yöntemini kullanan ilk çalışmadır. Çalışmanın sonuçlarını karşılaştırmak için Karmaşık Orantılı Değerlendirme (COPRAS) ve İdeal Çözümlere Benzerlik ile Sıra Tercihi Tekniği (TOPSIS) çok kriterli karar verme yöntemlerinden de yararlanılmıştır. Kriter ağırlıklarının alternatiflerin sıralaması üzerindeki etkisini belirlemek için duyarlılık analizleri yapılmıştır. Karşılaştırma ve duyarlılık analizleri yoluyla sonuçların güvenilirliği ve sağlamlığı araştırılmıştır.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Afet Müdahalesi, İnsani Lojistik, Çok Kriterli Karar Verme, İnsansız Hava Araçları
Kaynak
Researcher
WoS Q Değeri
Scopus Q Değeri
Cilt
05
Sayı
01
