Yükseköğretimde kalite 4.0 uygulamaları farkındalık ölçeği geliştirilmesi
Küçük Resim Yok
Tarih
2026
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Düzce Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Bu araştırmada, yükseköğretim kurumlarında Kalite 4.0 uygulamalarına yönelik farkındalık düzeyini ölçmek amacıyla geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilmiştir. Türkiye genelinde yedi coğrafi bölgeden 763 akademik ve idari personelin katılımıyla nicel araştırma deseni kullanılarak veriler toplanmıştır. Ölçek geliştirme sürecinde literatür taraması, madde havuzu oluşturma, uzman görüşü alma, açımlayıcı faktör analizi (AFA, n=350) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA, n=413) aşamaları sistematik olarak gerçekleştirilmiştir. AFA sonuçları, 44 maddelik taslak formdan 18 maddelik nihai formun elde edildiği üç faktörlü bir yapı ortaya koymuştur: Yetkinlikler ve Kültür (YK), Veri ve Uyumluluk (VU) ve İnsan ve Teknoloji (IT). Üç faktörün açıkladığı toplam varyans %68,4'tür (KMO=0,86). DFA ile üç faktörlü yapı doğrulanmış ve mükemmel model uyum indeksleri elde edilmiştir (χ²/df=1,34, CFI=0,996, TLI=0,995, RMSEA=0,029,SRMR=0,048). DFA'dan sonra elde edilen güvenirlik analizlerinde Cronbach's Alfa değerleri 0,80-0,87 arasında, McDonald's Omega değerleri 0,84-0,91 arasında bulunmuştur. Ölçüm değişmezliği testleri, ölçeğin cinsiyet ve çalışma alanı gruplarında eşdeğer biçimde işlediğini göstermiştir. Sonuç olarak, 18 madde ve üç faktörden oluşan "Yükseköğretimde Kalite 4.0 Uygulamaları Farkındalık Ölçeği" psikometrik özellikleri güçlü, geçerli ve güvenilir bir ölçme aracıdır. Ölçek, yükseköğretim kurumlarında Kalite 4.0 farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesi ve dijital dönüşüm stratejilerinin planlanması süreçlerinde kullanılabilir. Bu çalışma Türkiye bağlamında Kalite 4.0 farkındalığını ölçmeye yönelik sınırlı sayıdaki yaklaşımlardan biri olup alan yazına yeni bir katkı sunmaktadır. Gelecek araştırmalarda ölçeğin farklı ülke ve kurum türlerinde uygulanarak kültürlerarası geçerliğinin test edilmesi önerilmektedir.
In this study, a valid and reliable scale was developed to measure the awareness level of Quality 4.0 practices in higher education institutions. Data were collected using a quantitative research design with the participation of 763 academic and administrative staff from seven geographical regions across Turkey. The scale development process included literature review, item pool creation, expert opinion, exploratory factor analysis (EFA, n=350), and confirmatory factor analysis (CFA, n=413) stages. The EFA results revealed a three-factor structure from which the final form with 18 items was obtained from the 44-item draft form: Competencies and Culture (YK), Data and Compatibility (VU), and People and Technology (IT). The total variance explained by these three factors was 68.4% (KMO=0.86). CFA confirmed the three-factor structure, and excellent model fit indices were obtained (χ²/df=1.34, CFI=0.996, TLI=0.995, RMSEA=0.029,SRMR=0.048). Reliability analyses conducted following the CFA revealed Cronbach's Alpha coefficients ranging from 0.80 to 0.87 and McDonald's Omega coefficients ranging from 0.84 to 0.91. Measurement invariance tests demonstrated that the scale performed equally across gender and field of study. In conclusion, the "Quality 4.0 Implementation Awareness Scale in Higher Education", consisting of 18 items and three factors, is a valid and reliable measurement tool with strong psychometric properties. The scale can be used to assess Quality 4.0 awareness levels in higher education institutions and to plan digital transformation strategies. This study represents one of the limited approaches to measuring Quality 4.0 awareness in the Turkish context and makes a novel contribution to the literature. Future research is recommended to test the cross-cultural validity of the scale by applying it in different countries and institutional types.
In this study, a valid and reliable scale was developed to measure the awareness level of Quality 4.0 practices in higher education institutions. Data were collected using a quantitative research design with the participation of 763 academic and administrative staff from seven geographical regions across Turkey. The scale development process included literature review, item pool creation, expert opinion, exploratory factor analysis (EFA, n=350), and confirmatory factor analysis (CFA, n=413) stages. The EFA results revealed a three-factor structure from which the final form with 18 items was obtained from the 44-item draft form: Competencies and Culture (YK), Data and Compatibility (VU), and People and Technology (IT). The total variance explained by these three factors was 68.4% (KMO=0.86). CFA confirmed the three-factor structure, and excellent model fit indices were obtained (χ²/df=1.34, CFI=0.996, TLI=0.995, RMSEA=0.029,SRMR=0.048). Reliability analyses conducted following the CFA revealed Cronbach's Alpha coefficients ranging from 0.80 to 0.87 and McDonald's Omega coefficients ranging from 0.84 to 0.91. Measurement invariance tests demonstrated that the scale performed equally across gender and field of study. In conclusion, the "Quality 4.0 Implementation Awareness Scale in Higher Education", consisting of 18 items and three factors, is a valid and reliable measurement tool with strong psychometric properties. The scale can be used to assess Quality 4.0 awareness levels in higher education institutions and to plan digital transformation strategies. This study represents one of the limited approaches to measuring Quality 4.0 awareness in the Turkish context and makes a novel contribution to the literature. Future research is recommended to test the cross-cultural validity of the scale by applying it in different countries and institutional types.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
İşletme
Kaynak
WoS Q Değeri
Scopus Q Değeri
Cilt
Sayı
Künye
Yigit Polat, F. (2026). Yükseköğretimde Kalite 4.0 Uygulamaları Farkındalık Ölçeği Geliştirilmesi (Tez No. 992769) [Yüksek Lisans Tezi, Düzce Üniversitesi].
