İlkokul çocuklarına yönelik haz erteleme ölçeğinin geliştirilmesi
Küçük Resim Yok
Tarih
2026
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Düzce Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Bu çalışma, ilkokul çocuklarının haz erteleme düzeylerini belirlemek için bir ölçek geliştirmek, ölçeğin geçerlik ve güvenirliğini test etmek ve çocukların haz erteleme puanlarının çeşitli değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu araştırma bir ölçek geliştirme çalışmasıdır ve nicel araştırma yöntemlerinden tarama yöntemi kullanılmıştır. Çalışma gruplarını 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Eskişehir ilinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı ilkokulların 3. ve 4. sınıflarında eğitim-öğretim gören (1085+865) toplam 1950 öğrenci oluşturmaktadır. Geliştirilen ölçeğin kapsam geçerliğini belirlemek için Lawshe tekniği kullanılmıştır. Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek için de AFA ve DFA yapılmıştır. Ölçüt geçerliği için Çocuklarda Davranış Eğilimi Ölçeği ile ilişkisine bakılmıştır. Çalışma kapsamında ayrıca test-tekrar test yöntemi, madde toplam korelasyonu, iç tutarlılığın belirlenmesi ve alt-üst % 27 grup karşılaştırmaları gerçekleştirilmiştir. Yapılan analiz ve uygulamalar ile geliştirilen ölçeğin geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmıştır. Geliştirilen İlkokul Çocuklarına Yönelik Haz Erteleme Ölçeği'nin iki boyut (duyuşsal ve davranışsal) ve 13 maddeden oluştuğu görülmektedir. Ölçüt geçerliği kapsamında geliştirilen ölçek ile Çocuklarda Davranış Eğilimi Ölçeği arasındaki korelasyonun düşük ama anlamlı olduğu bulunmuştur. Testin alt-üst % 27 grup karşılaştırılmasında, ölçeğin istenen davranışı sergileyen ile sergilemeyenleri birbirinden ayırabildiği sonucuna ulaşılmıştır. Madde korelasyon değerlerinin 0.65-0.83 değerleri arasında olduğu saptanmıştır. Ölçeğin tamamına ilişkin Crombach Alfa değerinin 0.95, duyuşsal alt boyut Crombach Alfa değerinin 0.92, davranışsal alt boyut Crombach Alfa değerinin 0.91 olarak saptanmıştır. Ölçeğin test-tekrar-test güvenirliği için korelasyon sonuçlarının ise duyuşsal alt boyutun 0.89, davranışsal alt boyutun 0.80 olduğu görülmektedir. Çalışmada çocukların haz erteleme puanlarının cinsiyet, baba çalışma durumu, anne-baba birlikteliği, algılanan sosyoekonomik durum, algılanan akademik başarı ve doğum sırasına göre anlamlı farklılaşmadığı belirlenmiştir. Ancak 4.sınıf öğrencilerinin haz erteleme puanlarının 3. Sınıf öğrencilerine göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Ebeveynlerinin eğitim durumunun yükselmesi, annelerinin çalışıyor olması ve bir kardeşe sahip olmaları durumlarında çocukların haz erteleme puanlarının yükseldiği bulgusuna erişilmiştir. Elde edilen bulgular literatür çerçevesinde tartışılmış olup öneriler sunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Haz Erteleme, Ölçek Geliştirme, İlkokul
This study was conducted to develop a scale for determining the delay of gratification levels of primary school children, to test the validity and reliability of this scale, and to examine whether children's delay of gratification scores differentiate according to various variables. This research is a scale development study employing the survey method, one of the quantitative research methods. The study groups consist of a total of 1,950 students (1,085+865) attending the 3rd and 4th grades of primary schools affiliated with the Ministry of National Education in Eskişehir during the 2023-2024 academic year. Lawshe's technique was utilized to determine the content validity of the developed scale. Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA) were performed to establish construct validity. For criterion-related validity, the relationship with the Behavioral Tendency Scale for Children was examined. Furthermore, the test-retest method, item-total correlation, internal consistency determination, and 27% upper-lower group comparisons were conducted within the scope of the study. The validity and reliability of the scale were proven through the analyses and applications performed. The developed "Delay of Gratification Scale for Primary School Children" consists of 13 items and two dimensions (affective and behavioral). Within the scope of criterion validity, the correlation between the developed scale and the Behavioral Tendency Scale for Children was found to be low but significant. In the 27% upper-lower group comparison, it was concluded that the scale could distinguish between those who exhibit the desired behavior and those who do not. Item-total correlation values were determined to range between 0.65 and 0.83. The Cronbach's Alpha value for the overall scale was 0.95, while it was 0.92 for the affective sub-dimension and 0.91 for the behavioral sub-dimension. Regarding test-retest reliability, correlation results were 0.89 for the affective sub-dimension and 0.80 for the behavioral sub-dimension. The study determined that children's delay of gratification scores did not differ significantly according to gender, father's employment status, parental togetherness, perceived socioeconomic status, perceived academic achievement, or birth order. However, it was observed that 4th-grade students had higher delay of gratification scores compared to 3rd-grade students. Findings also revealed that children's delay of gratification scores increased with higher parental education levels, maternal employment, and having a sibling. The findings obtained were discussed within the framework of the literature, and recommendations were provided. Keywords: Delay of Gratification, Scale Development, Primary School
This study was conducted to develop a scale for determining the delay of gratification levels of primary school children, to test the validity and reliability of this scale, and to examine whether children's delay of gratification scores differentiate according to various variables. This research is a scale development study employing the survey method, one of the quantitative research methods. The study groups consist of a total of 1,950 students (1,085+865) attending the 3rd and 4th grades of primary schools affiliated with the Ministry of National Education in Eskişehir during the 2023-2024 academic year. Lawshe's technique was utilized to determine the content validity of the developed scale. Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA) were performed to establish construct validity. For criterion-related validity, the relationship with the Behavioral Tendency Scale for Children was examined. Furthermore, the test-retest method, item-total correlation, internal consistency determination, and 27% upper-lower group comparisons were conducted within the scope of the study. The validity and reliability of the scale were proven through the analyses and applications performed. The developed "Delay of Gratification Scale for Primary School Children" consists of 13 items and two dimensions (affective and behavioral). Within the scope of criterion validity, the correlation between the developed scale and the Behavioral Tendency Scale for Children was found to be low but significant. In the 27% upper-lower group comparison, it was concluded that the scale could distinguish between those who exhibit the desired behavior and those who do not. Item-total correlation values were determined to range between 0.65 and 0.83. The Cronbach's Alpha value for the overall scale was 0.95, while it was 0.92 for the affective sub-dimension and 0.91 for the behavioral sub-dimension. Regarding test-retest reliability, correlation results were 0.89 for the affective sub-dimension and 0.80 for the behavioral sub-dimension. The study determined that children's delay of gratification scores did not differ significantly according to gender, father's employment status, parental togetherness, perceived socioeconomic status, perceived academic achievement, or birth order. However, it was observed that 4th-grade students had higher delay of gratification scores compared to 3rd-grade students. Findings also revealed that children's delay of gratification scores increased with higher parental education levels, maternal employment, and having a sibling. The findings obtained were discussed within the framework of the literature, and recommendations were provided. Keywords: Delay of Gratification, Scale Development, Primary School
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Eğitim ve Öğretim, Psikoloji
Kaynak
WoS Q Değeri
Scopus Q Değeri
Cilt
Sayı
Künye
Akıncı Gökdal, Ö. (2026). İlkokul Çocuklarına Yönelik Haz Erteleme Ölçeğinin Geliştirilmesi (Tez No. 992771) [Doktora Tezi, Düzce Üniversitesi].
