Türkiye'de hekim beyin göçü: Bir karma yöntem araştırması
Küçük Resim Yok
Tarih
2026
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Düzce Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'deki hekim beyin göçü durumunun ortaya konulmasıdır. Bu amaç doğrultusunda 4 farklı örneklem grubundan karma araştırma desenleri içerisinde yer alan eş zamanlı/paralel araştırma deseni kullanılarak veriler elde edilmiştir. Bu araştırmanın nicel kısmını İstanbul ilinde hizmet sunan 574 hekim oluştururken, araştırmanın nitel kısmı üç örneklem üzerinden incelenmiştir. Nitel kısmın ilk örneklemini Türkiye'de tıp fakültesi eğitimi almış olup yurt dışında hizmet sunan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı hekimler oluşturmaktadır. Bu bağlamda, 7 farklı ülkede hekimlik mesleğini sürdüren 49 Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı hekim araştırma kapsamına dahil edilmiştir. Nitel kısmın ikinci örneklemini ise Türkiye'de hizmet sunan yabancı uyruklu hekimler oluşturmaktadır. Bu bağlamda, 8 farklı ülkeden 23 yabancı uyruklu hekim araştırma kapsamına dahil edilmiştir. Nitel kısmın üçüncü örneklemini ise sağlık sektörü ile ilgili hizmet sunan meslek örgütü temsilcileri oluşturmaktadır. Bu bağlamda araştırma kapsamına 5 meslek örgütü temsilcisi dahil edilmiştir. Araştırmanın nicel bulgular incelendiğinde, görece genç yaşta olmanın hekim göçü niyetini arttırdığı görülmektedir. Araştırmanın nitel bulgular incelendiğinde Türkiye'deki hekim beyin göçünün itme- çekme teorisi bağlamında ele alındığı, Türkiye'den göç eden hekimlerin göçünün engellenmesi ve tersine göçün sağlanması gerekliliğinin yanı sıra uluslararası olarak nitelikli grupta yer alan hekimlerin de Türkiye sağlık sistemine entegre edilmesinin önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Türkiye'nin hekim göçü için kaynak ülke olmasının dışında yabancı uyruklu hekimler için de hedef ülke olabileceği tespit edilmiştir. Türkiye'den yurt dışına hekim göçünde etkili olan faktörlerin Türkiye'ye yabancı uyruklu olarak göç etme yoluyla gelen hekimler için de etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca bu araştırmanın nitel kısmında ulaşılan üçüncü örneklem grubundaki katılımcıların görüşleri incelendiğinde hekim göçünün Türkiye açısından toplumsal boyutunun da olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu araştırmada, hekim beyin göçünün tek taraflı olarak ele alınacak bir süreç olmadığı ve hekimlerin göçünün önüne geçilmesi gerekliliği vurgulanmaktadır. Araştırma sonuçları; bireylere, sağlık hizmet sunucularına ve politika yapıcılara yönelik öneriler sunmaktadır.
The aim of this study is to reveal the current state of physician brain drain in Türkiye. In line with this objective, data were collected from four different sample groups using a concurrent/parallel mixed-methods research design. The quantitative component of the study consisted of 574 physicians providing healthcare services in Istanbul. The qualitative component was examined through three distinct samples. The first qualitative sample comprised physicians who received their medical education in Türkiye and currently practice abroad as citizens of the Republic of Türkiye. In this context, 49 Turkish physicians practicing in seven different countries were included in the study. The second qualitative sample consisted of foreign national physicians providing healthcare services in Türkiye. Accordingly, 23 foreign physicians from eight different countries were included. The third qualitative sample involved representatives of professional organizations operating in the health sector, and five representatives were included in the study. The quantitative findings indicate that being relatively younger increases physicians' intention to migrate. The qualitative findings demonstrate that physician brain drain in Türkiye can be interpreted within the framework of push–pull theory. The results highlight not only the necessity of preventing the emigration of physicians from Türkiye and promoting reverse migration, but also the importance of integrating internationally qualified physicians into the Turkish healthcare system. Furthermore, the findings suggest that Türkiye is not only a source country for physician migration but may also serve as a destination country for foreign physicians. It was concluded that the factors influencing physicians' migration from Türkiye are similarly effective for foreign physicians who migrate to Türkiye. In addition, the views of participants in the third qualitative sample indicate that physician migration has significant social implications for Türkiye. This study emphasizes that physician brain drain should not be addressed as a one-sided process and underlines the necessity of implementing measures to manage and mitigate physician migration. The findings provide recommendations for healthcare providers, individuals and policymakers.
The aim of this study is to reveal the current state of physician brain drain in Türkiye. In line with this objective, data were collected from four different sample groups using a concurrent/parallel mixed-methods research design. The quantitative component of the study consisted of 574 physicians providing healthcare services in Istanbul. The qualitative component was examined through three distinct samples. The first qualitative sample comprised physicians who received their medical education in Türkiye and currently practice abroad as citizens of the Republic of Türkiye. In this context, 49 Turkish physicians practicing in seven different countries were included in the study. The second qualitative sample consisted of foreign national physicians providing healthcare services in Türkiye. Accordingly, 23 foreign physicians from eight different countries were included. The third qualitative sample involved representatives of professional organizations operating in the health sector, and five representatives were included in the study. The quantitative findings indicate that being relatively younger increases physicians' intention to migrate. The qualitative findings demonstrate that physician brain drain in Türkiye can be interpreted within the framework of push–pull theory. The results highlight not only the necessity of preventing the emigration of physicians from Türkiye and promoting reverse migration, but also the importance of integrating internationally qualified physicians into the Turkish healthcare system. Furthermore, the findings suggest that Türkiye is not only a source country for physician migration but may also serve as a destination country for foreign physicians. It was concluded that the factors influencing physicians' migration from Türkiye are similarly effective for foreign physicians who migrate to Türkiye. In addition, the views of participants in the third qualitative sample indicate that physician migration has significant social implications for Türkiye. This study emphasizes that physician brain drain should not be addressed as a one-sided process and underlines the necessity of implementing measures to manage and mitigate physician migration. The findings provide recommendations for healthcare providers, individuals and policymakers.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Sağlık Yönetimi
Kaynak
WoS Q Değeri
Scopus Q Değeri
Cilt
Sayı
Künye
Karaşin, Y. (2026). Türkiye'de Hekim Beyin Göçü: Bir Karma Yöntem Araştırması (Tez No. 996370) [Doktora Tezi, Düzce Üniversitesi].
