Sesin görsel algıya etkisi: Sanal gerçeklik alanları üzerinden deneyimsel bir inceleme
Küçük Resim Yok
Tarih
2025
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Düzce Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Mekân, zamanla iç içe geçmiş bir varoluş alanıdır ve bireyin dünyada varlık bulma biçimi ile doğrudan ilişkilidir. Sadece fiziksel bir ortam yaratmaktan çok, insanın varoluşsal deneyimini şekillendiren bir kurgu planlaması olarak mimarlık ise mekânın ontolojik inşasında önemli bir rol oynar. Mekânın nasıl algılandığı ve bu algının nasıl ifade edildiği, mimarlık disiplini için önemli bir araştırma konusudur. Her ne kadar, görsel duyum algısal süreçte birincil öğe olarak düşünülse de birden fazla duyunun ortaklaştığı bir deneyimde bilişsel sonuçlar farklılaşabilir. Bu bağlamda araştırma, ışık ve sesin ortaklaştığı hacimsel niteliklerin optik ve harmonik bir deneyimle kalıcı hafıza izleri oluşturabileceği öngörüsü ile yola çıkmaktadır. Çalışmanın amacı; görsel ve işitsel uyaranların etkileşimini kullanarak, bireylerin mekânsal algı ve bellek etkileşimlerini anlamaya çalışmaktır. Bu amaçla araştırma, literatürdeki mekân tasvirlerine temellenen bir sanal gerçeklik ortamında interaktif bir deneyimin sonuçlarını tartışmaktadır. Tasarlanan sınırlı, duyusal ve hafızaya dayalı üç temel mekân tipine ait varyasyonlar, kullanıcıların görsel ve işitsel uyaranlara verdikleri tepkileri değerlendirmek amacıyla sanal bir deney düzeneğinde test edilmiştir. 3ds Max ve Rhino Grasshopper ortamlarında modellenen ve Unreal Engine 5.3 yazılımı ile geliştirilen 36 farklı oda, biçimsel çeşitlilik, malzeme farklılıkları ve hacimsel değişkenler esas alınarak tasarlanmış; kullanıcıların mekânsal deneyimleri, alfa, beta ve delta frekanslarında üretilen eşzamanlı tonlarla birlikte kurgulanmıştır. Hesaplanan akustik sönümlenme süreleri doğrultusunda ışıkla eşzamanlı olarak kurgulanan seslerin bir ışık kaynağı gibi davrandığı aydınlatma süreleri, mekân algısının çok duyulu olarak tetiklenmesine imkân tanımıştır. Farklı frekanstaki seslerin, biçim, renk ve konum üzerindeki etkilerini araştıran, toplamda farklı deneyim ve eğitim sürelerine sahip 28 mimar ve mimarlık öğrencisi ile yapılan 25 dakikalık deneyimlerin sonuçları, katılımcıların mekânı ne ölçüde algıladıkları, belleklerinde yer eden öğeler ve bunların ses frekansları ile ilişkisi üzerinden değerlendirilmiştir. Deneyim sonrası yapılan anket sonuçları ile elde edilen bulgular, dinamik seslerin karmaşık geometrilerle ilişkili bilişsel süreçleri güçlendirdiğini, yavaş ritimli seslerin ise daha sade hacimlerde duyusal sakinlik ve algısal netlik sağladığını göstermektedir. Böylece ses, mimarlıkta yönlendirici, bilişsel ve duygusal düzeyde bütüncül bir tasarım bileşeni olarak değerlendirilmiştir. Mekânın tekrarlı seslerle birlikte görsel olarak da deneyimlenmesinin kısa süreli görsel-uzaysal çalışma belleğini ve kortikal bağlantıyı artırdığını gösteren bu çalışma, farklı parametrelerle zenginleştirilerek, daha geniş sanal mekânda algı çalışmalarına veri sağlayabilecek niteliktedir.
The spatial environment is an existential domain intertwined with time and is directly related to how individuals position themselves in the world. Beyond merely constructing physical enclosures, architecture plays a significant role in shaping this existential experience and contributes to the ontological formation of spatial settings. Understanding how the built environment is perceived—and how this perception is expressed—constitutes a critical area of inquiry within architectural discourse. While visual perception is often regarded as the dominant sensory input, cognitive outcomes may vary significantly when multiple senses are engaged simultaneously. In this context, the research is grounded in the hypothesis that volumetric qualities shaped through the integration of light and sound can generate lasting memory traces through a harmonic and optical experience. The aim of the study is to examine the interaction between visual and auditory stimuli and how this interaction affects the perception and memory of architectural environments. To this end, an interactive virtual reality experiment was developed based on spatial typologies drawn from architectural literature. Three primary types—bounded, sensory, and memory-based environments—were designed and expanded through formal and material variations. A total of 36 rooms were modeled in 3ds Max and Rhino Grasshopper and developed in Unreal Engine 5.3. These rooms incorporated formal diversity, material differentiation, and volumetric variation. Participants experienced these environments accompanied by isochronic tones in alpha, beta, and delta frequencies. Acoustic reverberation times were calculated using Sabine's formula, and light durations were synchronized accordingly, allowing the sound to function as a luminous element that enhanced multisensory perception. The study involved 28 participants—architects and architecture students with varying levels of experience—who engaged in 25-minute sessions. Their responses were evaluated based on how effectively they perceived the spatial environments, the elements retained in memory, and how these related to sound frequency. Results from post-experience questionnaires revealed that dynamic auditory stimuli enhanced cognitive engagement in complex spatial forms, while slower rhythms promoted perceptual clarity and emotional calmness in simpler environments. The findings suggest that sound can function as a guiding, cognitive, and affective design element in architecture. This study, which shows that experiencing the space visually along with repeated sounds increases short-term visual-spatial working memory and cortical connectivity, can provide data for perception studies in wider virtual spaces by enriching them with different parameters.
The spatial environment is an existential domain intertwined with time and is directly related to how individuals position themselves in the world. Beyond merely constructing physical enclosures, architecture plays a significant role in shaping this existential experience and contributes to the ontological formation of spatial settings. Understanding how the built environment is perceived—and how this perception is expressed—constitutes a critical area of inquiry within architectural discourse. While visual perception is often regarded as the dominant sensory input, cognitive outcomes may vary significantly when multiple senses are engaged simultaneously. In this context, the research is grounded in the hypothesis that volumetric qualities shaped through the integration of light and sound can generate lasting memory traces through a harmonic and optical experience. The aim of the study is to examine the interaction between visual and auditory stimuli and how this interaction affects the perception and memory of architectural environments. To this end, an interactive virtual reality experiment was developed based on spatial typologies drawn from architectural literature. Three primary types—bounded, sensory, and memory-based environments—were designed and expanded through formal and material variations. A total of 36 rooms were modeled in 3ds Max and Rhino Grasshopper and developed in Unreal Engine 5.3. These rooms incorporated formal diversity, material differentiation, and volumetric variation. Participants experienced these environments accompanied by isochronic tones in alpha, beta, and delta frequencies. Acoustic reverberation times were calculated using Sabine's formula, and light durations were synchronized accordingly, allowing the sound to function as a luminous element that enhanced multisensory perception. The study involved 28 participants—architects and architecture students with varying levels of experience—who engaged in 25-minute sessions. Their responses were evaluated based on how effectively they perceived the spatial environments, the elements retained in memory, and how these related to sound frequency. Results from post-experience questionnaires revealed that dynamic auditory stimuli enhanced cognitive engagement in complex spatial forms, while slower rhythms promoted perceptual clarity and emotional calmness in simpler environments. The findings suggest that sound can function as a guiding, cognitive, and affective design element in architecture. This study, which shows that experiencing the space visually along with repeated sounds increases short-term visual-spatial working memory and cortical connectivity, can provide data for perception studies in wider virtual spaces by enriching them with different parameters.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Bilim ve Teknoloji, Science and Technology, Mimarlık
