Klasik Türk Şiirinde Hayvan Adlarıyla Yapılan Uyku Konulu Nitelik/ Deyim Aktarmaları

Basit Öğe Kaydı
dc.contributor.authorGüngör, Nilgün Büyüker
dc.date.accessioned2026-07-01T11:30:30Z
dc.date.available2026-07-01T11:30:30Z
dc.date.issued2025
dc.departmentDüzce Üniversitesi
dc.description.abstractKlasik Türk şiirinde hemen her konuda türlü ilgi ve benzetmelerle doğadan insana, insandan doğaya, doğadan doğaya vs. sayısız nitelik aktarmasının yapıldığı malumdur. Eskilerin “söz sanatı” olarak gördüğü bu anlam olaylarını kimi günümüz araştırmacıları “metafor” başlığında toplarken kimileri de “deyim aktarması” olarak tanımlamaktadır. Bu makalede de klasik Türk şiiri metinlerinde uyku konusunda hayvan adlarıyla yapılan ve zamanla öbekleşen şu üç “doğadan insana aktarma” olayı ele alınmıştır: 1. Tavşan uykusu, 2. Kuş uykusu, 3. İt uykusu. Bu araştırmanın dayandırıldığı üç temel sacayağı ise şöyledir: Tarihî/modern-tek dilli/çok dilli sözlükler, ibare-bağlam ilişkisi ve zooloji kaynakları. Metin, sözlük ve zooloji kaynaklarının mukayesesinin sonucunda “tavşan uykusu”nun günümüz Türkçesindeki ve daha çok 19. yüzyıl sonrasında hazırlanan sözlüklerdeki “hafif uyku, tetikte uyku” anlamının tam tersine klasik Türk şiiri metinlerinde “ağır uyku, derin uyku, gaflet uykusu; yalandan uykuya yatmak, uyurken uyanık gözükmek” anlamlarına geldiği ve “ver-” eylemiyle birlikte “tavşan uykusu ver-” şeklinde kalıplaşarak “hile, yalan, düzen; aldatmak, kandırmak” mecazî anlamlarını karşıladığı; birkaç sözlükte sınırlı anlam çerçevesiyle yer alan “kuş uykusu”nun “kısa süreli uyku, kısa süreli derin uyku, gaflet uykusu, uyanık gözüküp uykuda olma veya uyuyor gözüküp uyumama, hile, düzen, yalan, aldatma, kandırma, yalanlarla kandırma, kolayca uyu(t)mak [aldat(ıl)mak]” anlamlarına geldiği ve sözlüklerde tesadüf edilemeyen “it uykusu”nun ise “uzun süreli uyku, derin uyku; uzun süreli uyku uyumak, derin uykuya dalmak; ölü gibi yatmak” anlamlarında kullanıldığı anlaşılmıştır.
dc.identifier.dergipark1656103
dc.identifier.doi10.16985/mtad.1656103
dc.identifier.endpage641
dc.identifier.issn2148-6743
dc.identifier.issn2529-0045
dc.identifier.issue2
dc.identifier.orcid0000-0002-7109-007X
dc.identifier.startpage606
dc.identifier.urihttps://doi.org/10.16985/mtad.1656103
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12684/22644
dc.identifier.volume12
dc.institutionauthorGüngör, Nilgün Büyüker
dc.language.isotr
dc.publisherMarmara Üniversitesi
dc.relation.ispartofMarmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi
dc.relation.publicationcategoryMakale - Ulusal Hakemli Dergi - Kurum Öğretim Elemanı
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.snmzKA_DergiPark_20260623
dc.subjectKlasik Türk Şiiri
dc.subjectMetafor
dc.subjectTavşan Uykusu
dc.subjectKuş Uykusu
dc.subjectİt Uykusu.
dc.titleKlasik Türk Şiirinde Hayvan Adlarıyla Yapılan Uyku Konulu Nitelik/ Deyim Aktarmaları
dc.title.alternativeSleep Metaphors Made with Animal Names in Classical Turkish Poetry
dc.typeArticle

Dosyalar

Koleksiyon

Öksüz Yayınlar Koleksiyonu