SH-SY5Y Hücre Hattında PFOA Toksisitesi İçin Yapay Zekâ Toksisite Tahminlerinin Islak Laboratuvar Biyolojisi ile Eşleştirilmesi
Küçük Resim Yok
Tarih
2025
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Izmir Katip Celebi University
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Perflorooktanoik asit (PFOA), çevrede ve biyolojik sistemlerde yaygın olarak tespit edilen, yüksek derecede kalıcı bir per- ve polifloroalkil madde (PFAS)’dır. Bozunmaya karşı gösterdiği direnç ve biyobirikim özelliği, onu önemli bir toksikolojik ve halk sağlığı sorunu haline getirmektedir. Bu çalışmada, olasılığa dayalı yapay zekâ (AI) toksisite tahminlerinin, insan SH-SY5Y nöroblastoma hücrelerinde elde edilen deneysel in vitro bulgularla uyumlu olup olmadığı araştırılmıştır. Hücreler, 0–2000 µM aralığındaki PFOA konsantrasyonlarına 24, 48 ve 72 saat süreyle maruz bırakılmış ve hücre canlılığı MTT testi ile belirlenmiştir. Elde edilen IC₅₀ değerleri sırasıyla 419.52 µM, 174.97 µM ve 104.64 µM olup, görünür sitotoksik etkinin zamana bağlı olarak yaklaşık 4 kat arttığını göstermiştir (24 saatten 72 saate). Bu ampirik veriler, iki harici platformdan elde edilen yapay zekâ kaynaklı toksisite olasılıklarıyla (ProTox ve CompTox/invitrodb) karşılaştırılmıştır. Tahmin edilen olasılıklar ile gözlenen biyolojik sonuçlar arasındaki kalibrasyon, Brier skoru kullanılarak değerlendirilmiştir. ProTox iyi bir kalibrasyon göstermiştir (Brier = 0.102), buna karşın CompTox/invitrodb zayıf bir uyum sergilemiştir (Brier = 0.537). Bu bulgular, zamansal veya biyolojik bağlamdan yoksun yapay zekâ modellerinin toksisiteyi hafife alabileceğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, yapay zekâ tahminlerinin zaman çözünürlüklü in vitro toksisite verileriyle entegrasyonuna yönelik yeniden üretilebilir, eğriye bağımlı olmayan bir yaklaşım sunmakta ve hesaplamalı toksikolojide biyolojik gerçekliğin güçlendirilmesi ile PFAS risk değerlendirmelerinde daha güvenilir öngörüler yapılabilmesi için bir çerçeve önermektedir.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
PFOA, SH-SY5Y, Yapay Zekâ, Sitotoksisite
Kaynak
Journal of Artificial Intelligence and Data Science
WoS Q Değeri
Scopus Q Değeri
Cilt
5
Sayı
2
