Nehir, NurullahAtmaca, Taner2026-07-012026-07-0120262146-40142146-4014https://doi.org/10.18039/ajesi.1870553https://hdl.handle.net/20.500.12684/22623Bu araştırma, Osmanlı eğitim reformları içinde önemli bir dönüm noktasını temsil eden Darülmuallimin-i Sıbyan’ın kuruluş sürecini ve nizamnamesini, Osmanlı Devlet Arşivlerinde yer alan resmî belgeler temelinde incelemektedir. Araştırma, Tanzimat sonrası dönemde sıbyan mekteplerinin pedagojik işlevsizliğinin ve toplumsal eşitsizlik üretme potansiyelinin, öğretmen yetiştirme alanında neden müstakil bir kurumsal yapıyı zorunlu kıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Nitel metodoloji kapsamında yapılandırılan çalışmada, doküman incelemesi modeli kullanılmış; Maarif Nezareti, Meclis-i Maarif ve Şûrâ-yı Devlet yazışmalarından oluşan arşiv belgeleri deşifre edilerek tematik analiz yoluyla çözümlenmiştir. Toplam 21 sayfalık deşifre edilmiş metin üzerinden yürütülen analizde, belgelerde tekrar eden kavramlar ve sorun alanları temalar altında birleştirilmiştir. Araştırma bulguları, Darülmuallimin-i Sıbyan’ın kuruluşunun pedagojik bir tercih olmaktan ziyade, sıbyan mekteplerindeki yapısal yetersizliklere verilen zorunlu bir kamusal yanıt olduğunu göstermektedir. Bulgular; (i) sıbyan mekteplerinde dar dinî müfredatın işlevselliğini yitirmesi, (ii) nitelikli öğretmen eksikliğinin reformun önündeki temel engel olarak tanımlanması, (iii) öğretmenliğin liyakat, ücret ve hizmet yükümlülüğü üzerinden yeniden meslekleştirilmesi ve (iv) reformların mali sürdürülebilirlik sorunlarıyla doğrudan ilişkili olması gibi sonuçları ortaya koymaktadır. Araştırma, Darülmuallimin-i Sıbyan Nizamnamesi’nin, öğretmen yetiştirmeyi idari, mali ve pedagojik boyutlarıyla bütüncül bir çerçeveye oturtarak Osmanlı’da modern ilk öğretimin kurumsal temellerini güçlendirdiğini ileri sürmektedir.tr10.18039/ajesi.1870553info:eu-repo/semantics/openAccessDarülmuallimin-i SıbyanOsmanlı eğitim reformuöğretmen yetiştirmesıbyan mektepleriöğretmen eğitimiArticle16134738218705530000-0002-3091-59010000-0001-9157-3100